Telefon
WhatsApp

çocuk ve bebeklerde iştahsızlık sorunu ve ailenin beslenme konusundaki yaklaşımı

çocuk ve bebeklerde iştahsızlık sorunu ve ailenin beslenme konusundaki yaklaşımı

                                                             İŞTAHSIZ ÇOCUKTA BESLENME

İştah: açlık olarak hissedilen yeme isteğidir ve bedenin metabolik gereksinimlerini karşılayacak enerjinin alımını düzenler. Yeme davranışı üzerinde fonksiyonel gelişim, anne-çocuk iletişimi, nöral, sosyokültürel faktörler rol oynar.

                                                 10 soruda iştahsız çocukta beslenme kavramı

  1.  . 1 İştahsız çocuk kavramı ilişkili terimler nelerdir?
    • 2. İştahsızlık ve beslenme problemleri sıklığı ?
    • 3. İştahsızlık hangi dönemlerde belirgin hale gelir ?
    • 4. Beslenme sorunu nerede yönetilmeli ?
    • 5. Besleme zorluğu semptom ve bulguları ?
    • 6. Besleme zorluğu alarm belirtileri nelerdir ?
    • 7. İştahsız çocuklarda genel beslenme önerileri nelerdir?
    • 8. İştahsız çocukların gruplandırması nasıl yapılır?
    • 9. İştahsız çocuklarda alt gruplara özel öneriler nelerdir?
    • 10. Ailelerin beslenme ilişkili davranışlarına göre gruplandırması nasıl yapılır?

                                                            İştahsız Çocukta Yeme sorunu-TANIM

DSM-V: Feeding disorder-Besleme-beslenme bozukluğu : Organik, nütrisyonel ve emosyonel sonuçları olan ağır gıda alım bozukluğunu tanımlar. 

İştahsız çocuk yeme sorunu olan çocuktur

                                                      İştahsız Çocukta Beslenme - YEME SORUNU SIKLIĞI

Sağlıklı bebek ve küçük çocuklarda yeme reddi, çok az yeme, yemek seçme, yiyeceklerden kaçınma, kendi kendini beslemeye geçişte
gecikme gibi yeme sorunlarının sıklığı % 25-50 Gelişimsel sorunu olan çocuklarda % 80 'dir. Pediatristler organik nedenli ve Önleyici-kısıtlayıcı beslenme bozukluğunu tanımakla birlikte davranışsal patolojileri atlamaktadırlar.

                                       Çocuklarda iştahsızlık-yeme sorunu hangi dönemlerde belirgin hale gelir ?

Besin geçiş dönemlerinde belirgin olarak;
-anne sütünden biberon/ kaşıkla beslemeye geçiş
-tamamlayıcı gıdalara geçiş( 6. aydan itibaren )
-kendi başına beslenmeye geçiş dönemlerinde ortaya çıkmaktadır.

                                          İştahsız çocuklarda beslenme problemi şiddeti /nasıl yönetilmeli ?

Yeme sorununun şiddeti belirlenir:

  • Büyüme normal
  • Kusma, öğürme yok               
  • Ağızda tutma yok
  • Severek yediği bir besin var...............Hafif..............Diyetisyen desteği ile ve genel önerilerle çözüm üretilmeye çalışılır.

                                           İştahsızlıkla başvuran çocuklarda beslenmeye dair genel öneriler

Ortam
• Uygun tarzda döşenmiş olmalı, mama sandalyesi, uygun boyda masa göz teması ile
• Ögün esnasında ilgi yemekte olmalıdır (Televizyon/tb/ cep telefonu olmamamalı)
• Tüm aile birlikte oturmalı ve birlikte kalkmalı

Zamanlama-öğün sayısı
• Öğünlerin zamanlaması, besleme tarzı, belirlenen limitler net olmalı
• İştahı destekleyici şekilde besleme yapılmalı – görünüm, sıcaklık, kıvam özenli olmalı
• Ögün sayısı 4-6 öğün/gün
• Öğün süresi net olmalı 20–30 dk

Besleyen kişi
• Destekleyici Sabırlı olmalı
• Zorlamamalı
• Kendi kendine yeme özendirilmeli

Gıda seçimi
• Anne sütü mümkün olduğunca uzun verilmeli
• Yaşa uygun olmalı
• Öğün sonrası ve aralarda sadece su
• Yeni gıdalar sevdiği gıdalarla birlikte verilmeli
• Planlı olarak yeni gıdalarla tanıştırılmalı (Her yeni gıda 8–15 kez denenmeli)

                               Kerzner ve Chatoor e göre Çocuk hangi grupta yer alıyor ise ÖZEL öneriler yapılmalıdır.

                                                     İştahsız çocukların gruplandırması nasıl yapılır?

Ailelerin çocuklarını tanımladıkları beslenme/yeme alışkanlıklarına göre;

1 Az yiyenler çocuklar; Bu grupta uygun miktarda yediği halde yetersiz yediği düşünülen çocuklardan başlayıp organik hastalıklar nedeniyle gerçekten az yiyenlere kadar olan yelpazedeki çocuklar yer alır.

A i.Yanlış yorumlananlar ii.Az yiyen enerjikler iii. Az yiyen depresifler

1.Az Yiyenler ;
i.Az yiyen - Yanlış yorum: • Genetik olarak küçük olup büyümesi normal
                                         • İştahının az olduğundan anne çok şikâyetçi
                                         • Yediklerinin miktarı beden boyutuna oranla normaldir
                                         • İştahsız 400 çocuğun olduğu çalışmada %30

1.A.i. Az yiyen olarak yanlış yorumlanan çocuğun beslenme
yönetimi: • Aileler çocuğun kendi tanımladığı açlık ve tokluğu kabul etmeleri konusunda ikna edilmeli
                • Büyümesinin normal olduğu vurgulanmalı
                • İkinci altı aydaki büyüme yavaşlamanın ve İkinci yaştaki iştah azalmasının normal olduğu bildirlmeli
                • Genel beslenme önerileri yeterli

1.A ii.Az yiyen -Enerjik, Aktif Çocuk:                           • büyüme geriliği
                                                                                         • Chatoor a göre infantil anoreksi
                                                                                         • Problem kendi başına beslenme dönemine geçişde

                                                                                         • Aktif, enerjik meraklı
                                                                                         • Yemeye oranla oyun ve konuşmaya daha ilgili
                                                                                         • Öğün boyunca masada oturamaz
                                                                                         • Az miktarda yer ve kilo almaz
                                                                                         • Organik bir patoloji yok
                                                                                         • Aile - çocuk çatışması tipik bulgu

1A.İİ.Az yiyen enerjik çocuklarda beslenme yönetimi:   • Aile tarafından açlık ve tokluğun tanınmasını sağlanmalı
                                                                                              • Ögün sayısı (atıştırmalar dahil) 5 i geçmemeli
                                                                                              • Öğünler arasında sadece su
                                                                                              • Büyüme geriliği varsa kalori miktarı arttırılmalı
                                                                                              • Oral verilmesi yeterli olmazsa hastaneye yatırarak desteklenmeli

1.A iii.Az yiyen-İlgisiz, çekinik çocuk:                           • Hem çevresine hem de yemek yemeye ilgisiz
                                                                                          • Depresif duygu durumu baskın
                                                                                          • Malnutrisyon(protein-enerji yetersizliği sonucu oluşan beslenme yetersizliği) belirgin

1A.iii.Az yiyen ilgisiz çekinik çocuklarda beslenme yönetimi:   • Detaylı bir besin sunum planı yapılmalı
                                                                                                          • Yeterli ve uygun besin sunulmalı
                                                                                                          • Ögün süresi net olmalı, süre bittiğinde öğün bitmeli
                                                                                                          • Aile rol model olup destekleyici olmalı
                                                                                                          • Pozitif besleme davranışları takdir edilmeli
                                                                                                          • Uygunsuz olanlar onaylanmamalı

                                                  Ailenin besleme ilişkili davranışları

  •  Çocuğun yeme alışkanlığı üzerinde karakter, aile ve kültürün belirgin etkisi vardır,
  • Ailenin besleme davranışının kontrol edilmesi iştahsız çocukta tedavi yaklaşımının bir parçası olmalıdır.
  • Ailelerin besleme davranışları 4 gruptan birinde yer alır;
    i. Kontrolcü-otoriter
    ii. Esnek
    iii. İhmalkar
    iv. Duyarlı/sorumlu(pozitif destekleyici)

Ailenin besleme ilişkili davranışları i. Kontrolcü Aileler: Neredeyse annelerin yarısı ve yarıdan fazla baba bu tür metodları uygularlar.
                     • Çocuğun açlık işaretlerini dikkate almazlar
                     • Baskı yaparak, ceza vererek veya uygun olmayan ödüller vererek çocuğu yemeye zorlarlar
                     • Bu ailelerin çocukları malnutre veya obez olmaya adaydırlar.

Ailenin besleme ilişkili davranışları-ii. Esnek aileler:

                     • Çocuk hangi gıdayı hangi miktarda ne zaman istediğine kendi karar verir. Ve yemek ona göre hazırlanır.
                     • Ailede kural yoktur
                     • Çocuğun tüm istekleri yerine getirilir.
                     • Çocuğun açlık sinyalleri dikkate alınmazlar
                     • Çocuk alması gereken uygun gıdaları gereğinden az (örn süt) ve aşırı yağlı gıdaları fazla alarak fazla kilolu/obez hale gelir.

Ailenin besleme ilişkili davranışları-iii. İhmalkar Aileler:

                      • Çocuğun duygu durum ve fiziksel hiçbir ihtiyacı karşılanmazken ve beslenmesi de ihmal edilir
                      • Okul çocuğu dönemindeki çocuklar tamamen yalnız bırakılmışlardır ve kendileri beslenirler.
                      • Gelişimsel yetersizlikler, depresyon ve duygu durum sorunları beslenme işlevini daha da zorlaştırtırır
                      • İhmalin ciddiyetine göre malnutrisyon veya obezite de gelişebilir.

Ailenin besleme stili - i. Duyarlı Sorumlu Aileler: bu ailelerde sorumluluk paylaşılmıştır.

                      .    Aile çocuklarının nerede, ne zaman ve ne yiyeceğine karar verir.

                      .    çocuk ne kadar yiyeceğine karar verir.

                     .     sınırları belirler uygun beslenmeye rol model olurlar ve besinler hakkında pozitif konuşurlar, çocuğun beslenme ile ilişkili işaretlerine cevap verirler.

                     .     sorumlu aileler çocuklarının yemesine rehberlik ederler ancak kontrol etmezler. 

                                          Ailenin besleme ilişkili davranışları- Ailelere öneriler  

Ailelerin besleme davranış stilleri dikkate alınarak özel beslenme önerileri de verilmesi gerekebilir;  

  •  Ailelerin güvenleri kazanılmalı
  • Yeme yedirme davranışlarından doğru yaptıkları vurgulanmalı ve onaylanmalı
  • Suçlayıcı ifadelerden kaçınılmalı
  • Yeme davranışını gelişimin parçası olduğu anlatılmalı
  • Kontrolcü ailelere zorlayıcı olmadan spesifik gıdaları değil genel anlamda tüm gıdaların verilmesi gerektiği bildirilmeli
  •  Esnek ve ihmalkar ailelere ise daha net ve yapılanmış öneriler verilmeli
  •  Öneriler belgelerle sunulmalı ve sıkı şekilde izlenmeli.         

 

Paylaş:

Etiketler: